Gradensculptuur

Monumentale gradensculptuur uit het noorden van Ambrym uitgevoerd in ‘Ambrym-stijl', ook wel ‘klassieke stijl' genoemd.

De gelaatstrekken weerspiegelen de schoonheidsidealen van de man op dit eiland: brede neus, grote neusgaten met mogelijk een doorboord septum, een lange kin en hoog voorhoofd.

Dergelijke boomvarensculpturen werden en worden nog steeds vervaardigd voorafgaande aan een gradenceremonie waarbij een individu kan stijgen in de sociale orde. Graden geven recht tot het dragen van bepaalde insignes (armbanden, kniebanden, hoofddeksels), versieringen (bloemen, pigmenten met specifieke kleuren) het oprichten van artefacten (houten sculpturen, monolieten ed) en het eten aan bepaalde vuren. Voorwaarde voor het stijgen in graad is een bepaalde mate aan rijkdom. Voor alle ceremonies en artefacten die bij bepaalde graden horen, dient betaald te worden in slagtandvarkens. De hoogste graad is vaak alleen weggelegd voor big-men en rijke mannen.

De Ambrym-stijl viel in het verleden sterk in de smaak bij kolonisten en verzamelaars, die naar men vermoedt, opdracht gaven tot het maken ervan. Vandaar dat men ze nu regelmatig in westerse musea aantreft.

Bovenstaand gradenbeeld is gemaakt voor lokaal ceremonieel gebruik maar vòòr daadwerkelijke toepassing aangekocht. Reeds gebruikte gradenbeelden worden door de ni-Vanuatu als sacraal beschouwd en zijn derhalve niet aan te kopen. Ook de regering van Vanuatu verbiedt export van ceremonieel gebruikte beelden.

Ambrym eiland. Boomvaren en klei. 250 cm, ca. 1999.

Referenties:

Keersmaeker, Jean P.L. De. Richesse Oblige. Rang op Ambrym en Malekula (Vanuatu). Het nimangki-genootschap: bron van creativiteit, sociale vrede en statusverandering. Dissertatie, Universiteit Gent. 2003. link

Speiser, F. Ethnology of Vanuatu. An early twentieth-century study. University of Hawaii Press, Honolulu, 1996 (english edition of the original 1923 edition: Ethnographischen Materialen aus den Neuen Hebriden und den Banks Inseln, Springer Verlag, 1923 zie pl. xi – xiv).

Klik hieronder op een plaatje om een vergroting te zien