Dansstaven of temes nevinbur

Dansstaven gebruikt bij ceremonies van de Nevinbur, een gesloten mannen genootschap op Malekula.

Het genootschap is verbonden met een complexe mythologie over een man, zijn twee vrouwen en een schoonmoeder, allen gepersonifieerd door complete poppen met armen en benen (zie de Keersmaeker, afb. 48), en hun nakomelingen, de temes (wezens die ooit sterfelijk waren). Het ritueel verbeeldt het neersteken van de man en zijn vrouwen, het vernietigen (symbolisch voor het wegrotten van een dood lichaam) van enkele van hun kleinkinderen, afgebeeld op staven, de temes nevinbur, en het maken van nieuwe temes, de nieuwe nakomelingen.

Het ritueel gaat over ‘wederopstanding'en wordt gehouden wanneer nieuwe leden worden geïnitieerd in het genootschap. Dit privilege kan worden gekocht, net zoals de nimangki -graden, met varkens.

Met de nieuwe temes wordt tijdens het ritueel op een ruimte achter een gesloten schutting - uitsluitend toegankelijk voor mannen van het Nevinbur genootschap - rondgedanst op zodanige wijze dat de toeschouwers voor de schutting de poppen als in een soort poppenkast kunnen aanschouwen. De makers streven niet naar gelijkenissen met bestaande personen maar naar karikaturen met geprononceerde gelaatstrekken, resulterend in een komisch effect. Desondanks is de Nevinbur ceremonie een serieuze en gewijde aangelegenheid.

Zuid-Malekula: kokosnoot, plantaardige vezels, spinnenwebben, varkensslagtanden en hout. Afmeting zonder stok: groot 40 x 26 cm, klein 16 x 16 cm.

Oorspronkelijk verzameld door conservatoren van het Vanuatu Cultural Centre, Port-Vila en terechtgekomen in particulier collectie.

Referenties:

Keersmaeker, Jean P.L. De. Richesse Oblige. Rang op Ambrym en Malekula (Vanuatu). Het nimangki-genootschap: bron van creativiteit, sociale vrede en statusverandering. Dissertatie, Universiteit Gent. 2003. link

Speiser, F. Ethnology of Vanuatu. An early twentieth-century study. University of Hawaii Press, Honolulu, 1996 (english edition of the original 1923 edition: Ethnographischen Materialen aus den Neuen Hebriden und den Banks Inseln, Springer Verlag, 1923 zie pl. xi – xiv).

Klik hieronder op een plaatje om een vergroting te zien